|
Łabędź
Inne nazwy:
Cygnus,Łabędź, Łabuć, Łambęć, Skrzynno, Skrzyński
Labancz... Ex regno Dacie ortum habens a Petro, qui in Pooniam
venerat cum multis divitiis et thezauris, plures in ea ex muro fabricavit
ecclesias... Viri in ea pacifici, ab ambitione magistratuum alieni.
Łabędź...[Ród] wywodzący się z królestwa duńskiego od Piotra,
który z wielkim bogadztwem i skarbami do Polski przybył i w niej wiele
murowanych kościołów wybudował... Mężowie w nim spokojni, dalecy od
ubiegania się o urzędy.
Jan Długosz, Insygnia, 21
Ma być łabędź biały czy srebny w polu czerwonym. Na hełmie takiż łabędź...
Atoli nie wszyscy jednymże kształtem tego herbu zażywają... Drudzy
łabędzia tak na tarczy, jako i na hełmie siedzącego noszą, z pyskiem
i nogami czarnymi, na hełmie jednak nóg nie widać. Inni tak na tarczy,
jako i na hełmie stojącego łabędzia z pyskiem i nogami żółtymi stawiają,
i to jest zwyczajniejszy wizerunek tego herbu; przecież i między tymi
zachodzi różnica, że jedni z nich w prawą tarczę i głowęę, i
jego samego, drudzy w lewą, kierują.
Kasper Niesiecki, Herbarz, VI, 180-181
W polu czerwonym łabędź srebrny. W klejnocie nad hełmem w koronie
taki sam łabędź.
Znane są następujące średniowieczne znaki pieczętne przedstawiające
ten herb: 1257 Adam Leniartowicz, kasztelan krakowski (na pieczęci
konna postać z kopią i tarczą; F. Piekosiński uważał, że na tarczy
jest herb Łabędź, zaprzeczał temu natomiast Friedberg); 1326 Miecław
z Konecka; 1412 Dunin z Krajowa, podkomorzy brzeski; 1414 Dunin, podkomorzy
koronny; 1427 Jan z Konina, podsędek ziemski sandomierski; 1430 Boruta,
kuchmistrz królowej; 1438 Paweł Zborzeński i Stanisław Ćwikła z Konina;
1445 Maciej z Bieswodów (F. Piekosiński, Heraldyka polska..., s. 96,
97; M. Friedberg, Ród Łabędziów..., s. 85; J. Bieniak, Heraldyka polska...,
s. 187).
Pierwsza znana zapiska sądowa pochodzi z 1406 r.(S. Łaguna, Nieznane
zapiski..., s. 28).
Aktem unii horodelskiej herb Łabędź został przeniesiony na Litwę.
Stronę polską reprezentował Dziersław ze Skrzynna, adoptowany został
Andrzej (Goligunt). Znana jest litewska pieczęć z herbem Łabędź Raczko
Tabutowicza z 1434 r. (W. Semkowicz, O litewskich rodach..., RTH t.
V, s. 49).
Herb Łabędź znajduje się na zworniku (po poł. XV w.) w kościele parafialnym
pod wezw. Wniebowzięcia Matki Boskiej w Kurozwękach i na chrzcielnicy
(2 poł. XV w.) w kościele św. Antoniego w Opocznie (KZSP, t. III,
z. 1, s. 28; t. III, z. 8, s. 21).
Znajduje się w Klejnotach Długoszowych, herbarzach: Złotego Runa i
Bellenville, Księdze brackiej św. Krzysztofa na Arlbergu, Codex Bergshammar
i w brukselskim Armorial Lyncenich.
Najbardziej rozpowszechniony w ziemi krakowskiej i sandomierskiej.
Herby szlachty polskiej, S. Górzyński, J.Kochanowski, W UW i Alfa,
W-wa 1992
|
